İsa’nın devriyle, nöbet onundu. Mûsâ’nın canı oydu, onun canı Mûsâ.

Şaşı padişah, Tanrı yolunda o iki Tanrı demsâzını birbirinden ayırdı.

Usta, bir şaşıya “yürü, var, o şişeyi evden getir” dedi.

Şaşı,”O iki şişeden hangisini getireyim? Açıkça söyle dedi.

Usta dedi ki: “O iki şişe değildir. Yürü, şaşılığı bırak fazla görücü olma!”

Şaşı, “Usta, beni paylama. Şişe iki” dedi. Usta dedi ki: “O iki şişenin birini kır!”

Çırak birini kırınca ikiside gözden kayboldu. İnsan tarafgirlikten, hiddet ve şehvetten şaşı olur.

Şişe birdi onun gözüne iki göründü. Şişeyi kırınca ne o şişe kaldı, ne öbürü!

Neyforum ‘dan Yiğit Hocam‘a teşekkürler…

Padişah, ihtiyari selamlamış: ‘ selamunaleyküm ey pir-i fani…’
Adam: Aleykumselam ey serdar-ı cihan…’

Padişah sormuş: Altılarda ne yaptın? ‘

Adam: Altıya altı katmayınca, otuz ikiye yetmiyor…

Padişah gene sormuş: Geceleri kalkmadın mı? ‘

Adam: Kalktık… Lakin, ellere yaradı…

Padişah gülmüş: Bir kaz göndersem yolar mısın? ‘

Adam: Hem de ciyaklatmadan…’

Padişahla baş vezir adamın yanından ayrılıp yola koyulmuşlar. Padişah baş vezire dönmüş:

- ne konuştuğumuzu anladın mı? ‘
- hayır padişahım…’

Padişah sinirlenmiş: ‘ Bu akşama kadar ne konuştuğumuzu anlamazsan kelleni alırım.’

Korkuya
kapılan Baş vezir, padişahı saraya bıraktıktan sonra telaşla dere
kenarına dönmüş.. Bakmış adam

hala orada çalışıyor.. Ne konuştunuz siz
padişahla? ‘

Adam, baş veziri söyle bir süzmüş…’ Kusura bakma…Bedava söyleyemem..ver bir yüz altın söyleyeyim.’

Baş vezir, yüz altın vermiş. ‘ sen padişahı, serdar-ı cihan, diye selamladın. Nereden anladın onun padişah

olduğunu? ‘

‘ ben dericiyim… onun sırtındaki kürkü padişahtan başkası giyemezdi..‘

Vezir kafasını kaşımış:

‘ peki, altılara altı katmayınca, otuz ikiye yetmiyor ne demek…’

Adam, bu soruya cevap vermek için de bir yüz altın daha almış.

”padişah,
altı aylık yaz döneminde çalışmadın mi ki, kış günü çalışıyorsun, diye
sordu…ben de, yalnızca altı ay yaz değil, altı ay da kış çalışmazsak,
yemek bulamıyoruz dedim.‘

Vezir bir soru daha sormuş: ‘ geceleri kalkmadın mı ne demek? ‘

Adam bir yüz altın daha almış.

‘ çocukların yok mu diye sordu..var, ama hepsi kız..evlendiler, başkasına yaradılar, dedim…’

Vezir gene kafasını sallamış… ‘ bir de kaz gönderirsem dedi, o ne demek…’

Adam gülmüş..

-onu da sen bul…..

Cemil Abi’ye teşekkürler….

Ne zaman bu hikayeyi okusam tüylerim diken diken olur,ağlamaklı bir vaziyet alırım.
Bezmara‘nın kurucusu Kemençevi Fikret Karakaya Bey’in meşhur III.Selim’in Rüyası olarakta bilinen bu enfes yazısı her ne kadar bir rivayetse de Niyazi Sayın Bey hocamızın
Şevkefza Taksimlerini ve aynı makamda sözleri Necmeddin Okyay‘a ait  ”Güllerin karşımda her an solmadan durmaktadır“adlı şarkısını dinleyince mâna iklimine uçmamak için bir sebep yoktur.Hele o meyân yok mu,
adamı yer ile yeksan eder… Sözü fazla uzatıp edepsizlik yapmayayım…

Sultan Selim’in içi içine sığmıyordu. Bulduğu yeni makam, daha önce bulduklarından bir hayli farklıydı. Gerçi evcârâ da çok güzeldi, çok sevilmişti ve –Allah için– Dilhayat Kalfa ile Mehmed Ağa da muhteşem bir evcârâ fasıl vücûde getirmişlerdi. Ama nedense kendisine bir evcârâ eser bestelemek müyesser olmamıştı. «Belki bir gün yaparım» diye düşündü.[1] Ama şimdi evcârâyı düşünecek halde değildi. Şu yeni makamı bir an önce faslına kavuşturmak gerekiyordu. Lâkin bunun için, şehzadeliğinde olduğu gibi geniş zamana ihtiyaç vardı. Çaresiz, bu faslı, işi devleti yönetmek değil, bestekârlık etmek olanlara havale edecekti.
O gün huzura ilk giren bestekâr Kömürcü Hâfız oldu. Sultan’ın başka şey konuşmaya sabrı yoktu. Beylik lâfları atlayıp yeni bir makam bulduğu müjdesini verdi. Sultan’ın heyecanı fark edilmeyecek gibi değildi. Kömürcü Hâfız, «Efendimizi bu derecede heyecanlandıran makam pek müstesna bir şey olmalı» diye düşündü.
«Hünkârım, nây-i şerîfinizle bir taksim buyursanız da abd-i âciz bu yeni makama âgâh olsa» diyerek ricada bulundu.
Sultan bu arada neyine uzanmıştı bile. Kısa bir taksim yaptı. Takdir ifadesi görmek için Hâfız Efendi’nin yüzüne baktı. Aradığını bulamamıştı. Sordu:
«Nasıl buldun?»
«Pek lâtif bir terkîb hünkârım. Dikkatimden kaçmadıysa sabâdan sonra acemaşirana kadar iniliyor, bu perdede nikrizle karar ediliyor.»
«Esas itibariyle böyle. Lâkin girişteki sabâ, şevkutarabdaki gibi değil, yukarıdan başlıyor. Aslında bu sabâ değil. Çünkü çargâhın altında segâhtan ziyade kürdî perdesini almak iktiza ediyor. Hattâ kürdî üzerindeki nikrizi dahi şöyle bir duyuruyorum. Ondan sonra sabâ perdesini nevâya tebdil edip aşağı iniyorum. Fakat bu defa da acemaşiranda nikriz yapıyorum. Anlayacağın kararı nikrizli.»
«Hünkârım, hakikaten pek lâtif. Bu terkîb için hangi isim tensîb buyuruldu acaba?»
Aklından «Yahu şu Hâfız da ne soğuk adam. Madem beğendi, neden yüzünde bunun bir işareti görünmez?» diye geçiriyordu Sultan. Soruya cevap verdi:
«Şevkefzâ.»[2]
«Hakikaten bu isimle müsemmâ bir terkîb. Acaba zât-ı şâhâneleri şevkefzâ bir eser te’lif buyurdular mı?»
«Bir şarkıya başladım, ama daha bitmedi. Sen bu makamı İsmail Dede’ye anlat da, beraberce bir fasıl tertîb edin. Peşrevini, semâîsini yapacak birini de buluruz elbet.»

Hâfız Efendi, huzurdan ayrılır ayrılmaz gidip Dede’yi buldu, Sultan’ın iradesini aktardı. Dede, bu yeni terkîbi çok beğenmişti. Derhal sarayın yolunu tuttu. Şu şevkefzâ makamını bir de mucidinden dinlemek istiyordu. Sultan Selim, Dede’yi yanında görmekten her zaman ayrı bir zevk duyardı. Hele onu bu defa Saray’a cezbedenin yeni makam olduğunu anlayınca büsbütün keyiflendi. Bu sefer tanburunu aldı eline ve her sesi inlete inlete bir şevkefzâ taksim etti. Neye de tanbur kadar hâkimdi, ama Dede’ye yaptığı taksim çok iyi düşmüştü. Hem bu ney veya tanbur meselesi değildi. Bu taksimin farkı, biraz da dinleyenden geliyordu. Sultan, «Bu İsmail Dede’de bir kerâmet var muhakkak. Ne zaman bu adama bir şey dinletmek istesem melekler yardıma geliyor sanki. Nedense Hâfız Efendi’ye böyle bir taksim yapamadım» diye geçiriyordu içinden. Böyle bir musikişinasın kendi saltanatı sırasında yaşıyor olmasına şükretti.
Dede de benzer bir ruh hali içindeydi: «Allah’ım, bu adam seslere ne kadar hâkim! Keşke dünya işlerine de hükmünü böyle geçirebilseydi!» diye düşündü. Sultan’ın, taksimin karar sesi susar susmaz merakla yüzüne baktığını fark edince:
«Allah hünkârımı iki cihanda azîz etsin. Bu terkîb, kulunuzu pek müteheyyic etti. Bu makamın faslına beni de ortak buyurmanızdan bahtiyârım. Bu terkîbe yaraşır elhânı ilhâm etmesi için Allah’a dua edeceğim» diyerek taksimin verdiği heyecanı dile getirdi.
Sultan, Dede’nin aksülamelinden memnundu. Bir an önce şevkefzâ faslını dinlemek için sabırsızlanıyordu: «Rabbime hamd ü senâdan âcizim, bana bu makamın terkîbini müyesser kıldığı ve sizler gibi musikişinaslar lûtfettiği için. Peşrevi Numan Ağa yapsın, sen bir beste ve yürük-semâî yap, diğer besteyle ağır-semâîyi de Hâfız yapsın. Saz-semâîsini de bakalım kim yapar. Ben şu yarım şarkımı tamamlayayım, bu arada birkaç şarkı daha yapılırsa aliyyülâlâ olur» dedi. Bu bâbda ne yaman bir üstâd olduğunu bildiğinden, faslın yürük-semâîsini bilhassa Dede’ye ısmarlamıştı.

Ertesi gün Kömürcü Hâfız gözleri parlayarak girdi huzûra. Sultan Selim anladı, Hâfız bir besteyle gelmişti.
«Güfteyi söyle!» dedi Hâfız’a.
Hâfız ilk beyti okudu:
«Hüsn-i zâtın gibi bir dilber-i sîmin-endâm
Görmemiş devredeli âlemi, çeşm-i eyyâm»
Bu kadarı bile Sultan’ın çok hoşuna gitmişti.
«Kimin bu güfte?» diye sordu Hâfız’ın devam etmesini engelleyerek. Hâfız ihtiramla başını indirdi:
«Kulunuz âcizin hünkârım.»
«Nedir bu, murabba mı, ağır-semâî mi?»
«Ağır hafif ika’ında murabba hünkârım.»
«Ey, dinleyelim o zaman.»
Hâfız, lâtif sadâsı ve tesirli edâsıyla eserini okumaya başladı. Meyâna gelince sustu.
«Şimdilik bu kadar hünkârım, Hak müyesser ederse meyânını da yarın dinletirim» dedi ve edeple Sultan’ın gözlerine baktı. Bir takdir nişânesi arıyordu.
«Üstâdâne eser doğrusu» dedi Sultan. «Lâkin kısa bir murabba olmuş. Neyse zararı yok, ağır-semâîyi biraz uzun tutarsın.» Söylemek istediği bir şey daha vardı, ama vazgeçti: Zâtın kelimesinin –tın hecesindeki ve gibi kelimesinin gi- hecesindeki uzun sesler hoşuna gitmemişti. Buna mukabil terennümde onu memnun eden bir şey vardı.
«Terennümde hüseynî perdesini hisâra, sabâ perdesini de nevâya tahvil etmişsin, pek güzel olmuş. Ben sana makamı tarif ederken böyle bir şey yapmamıştım. Sen yeni bir unsur katmışsın. İşte bir makamın çerçevesini böyle genişletmek gerek, âferin Hâfız!» dedi ve sırtını sıvazladı.
Hâfız bu senâdan duygulanmıştı:
«Fakîri şâdân ettiniz hünkârım, siz de olasınız» diyerek saygıyla eğildi.
«Hâfız, haydi bir an önce tamamla şu eseri de, ağır-semâîye geç» dedi Sultan, Hâfız’ın eline küçük bir kese sıkıştırırken.
Birkaç gün önce Yenikapı Mevlevîhânesi’nin müdâvimlerinden bir şair, belki besteler diye İsmail Dede’ye bir şiir vermişti. «Ser-i zülf-i anberîni yüzüne nikab edersin» mısrâıyla başlayan bu şiiri Dede çok beğenmiş, «bu tam bir yürük-semâî güftesi» demişti. Hangi makamdan bestelesem diye düşündüğü bir sırada Hâfız çıkagelmiş, Sultan Selim’in yeni terkîbini haber vermişti. Sultan’ın taksiminin verdiği heyecan yatışmadan elindeki şiiri bestelemeye başladı. Meyânına kadar çabucak geldi. Bir iki denemeden sonra meyânı ertesi güne bıraktı. İkinci gün eser tamamlandı. Dede Sultan’a dinletmek için sabırsızlanıyordu, soluğu huzurda aldı. Sultan, Dede’nin bir şâheserle geldiğini yüzünden anladı. Daha terennüme gelmeden Sultan’ın gözlerinden yaşlar boşandı. Ama Dede’nin devam etmesine mani olmamak için kendine hâkim olmaya çalıştı. Meyânı dinleyince artık kendini tutamaz oldu, gözyaşları sel misali akmaya başladı. «Madem teessür-i şâhâneye sebeb oldu, devam etmek hürmetsizlik olur» düşüncesiyle Dede okumayı bıraktı. Fakat Sultan, devam etmesi için eliyle işaret verdi. Dede eseri bitirince Sultan Selim, genç bestekârın ellerine kapandı;
«Ben belki bir tebânın şâhıyım, ama senin kulunum. Sana vereceğim her atıyye bu eserin karşısında puldur» diyerek takdirini ve heyecanını ifade etti.
Bir müddet sessizce oturdular. Sonra Sultan ağır ağır anlatmaya başladı:
«Dün gece acaip bir rüya gördüm. Yine padişahmışım, ama bundan yüz elli sene sonrası. Bir neyzen geliyor bir gün, adı Niyazi imiş, şevkefzâ bir şarkı yaptığını söylüyor. Ben de «Bir taksim et, sonra da şarkını oku» diyorum. Bıyıklarını başpârenin üzerinde titrete titrete öyle bir taksim ediyor ki ben neyzenliğimden utanıyorum. Sonra şarkıya giriyor. Aman Allah’ım, o ne giriş, o ne perde oyunları. Şarkı şevkefzâ olmaya şevkefzâ, lâkin neler katmış. Hem ağır-aksak şarkılarda ben hiç bu kadar uzun saz payı duymamıştım. Hâsılı taksimine de, sazında gösterdiği hâkimiyete de, şarkısına da, okuyuşuna da hayran oluyorum. “Başka eserin yok mu, bana onları da oku” demeye kalmadan uyanıyorum.»

[1] Sultan Selim’in günümüze ulaşmış bir evcârâ murabbaı vardır. Fakat biz, hikâyemizde bu eserin, şevkefza makamının bulunuşundan sonra bestelendiğini farz ettik. Bu, gerçekten böyle midir, yoksa Sultan Selim, söz konusu eserini, evcârâ faslının bestekârı Küçük Mehmed Ağa ile aynı dönemde mi bestelemiştir, söyleyemeyiz. Çünkü bu konuda kesin bir hükme varmamıza yarayacak belgeler yoktur. Fikrimizce, Sultan Selim’in evcârâ murabbaı (“Mevc-i atlas-ı felekde ben hevâdan geçtim”), Küçük Mehmed Ağa’nın iki murabbaından hayli sonra bestelenmiştir. Aynı dönemde bestelenmiş olsaydı, Mehmed Ağa’nın iki şaheserinin gölgesinde kalır, unutulurdu. Muhtemelen Mevc-i atlas, ilk evcârâ faslın doğurduğu heyecan yatıştıktan sonra yapılmış, bu sâyede kendine hayat alanı bulmuştur.

[2] Şevkefzâ, Farsça’da “şevk artıran, sevinci büyüten” anlamlarına gelir.

Fikret Karakaya

Kaynak: www.dinleneyden.com

Kanun: Cüneyd Koşal
Hanende: Birgit Recep
Ney: Dogan Ergin
Kemençe: Cüneyd Orhan
Tanbur: Necdet Yaşar

Gönül Verdim Bir Civane (3. Selim)
Tanbur Taksimi
Ey Gül-i Bağ-ı Eda (Dede Efendi)

Kabir ziyareti-14:00

Anma Konseri-20:30 - 23:30

ALTUNİZEDE KÜLTÜR MERKEZİ
Barbaros Mah. Sırma Perde Sok. No:23 Altunizade - Üsküdar - Capitol arkası

Ayrıntılı bilgi için grupta mail adresi bırakılmış,

gazeteler ondan “mevlidhan” diye bahsedince

şaşırdım ve üzüldüm. Ağacı yaprağıyla tarif

etmek gibi bir şey bu. Kâni Bey’e mevlidhanlık

sıfatı az gelir; o yaşadığı müddet zarfında Türk

musikisinin en büyük sesiydi; klasik

tegannî tarzının belki de yegâne üstâdıydı.

Bazen kendisine refakat eden saz heyetiyle lâtifeleşmek istediğinde sesinin karar perdesini koma koma yedirerek bir başka perdeye vâsıl olduğunu ve bir süre sonra sâzendelerin “akordumuz bozuldu” diye icrâyı bırakıp akort düzeltmeye yeltendiklerini anlatırlar ki sözü edilen perde göçürme hadisesi, ancak çok eğitimli ve kabiliyetli kulakların veya elektronik frekans ölçme âletlerinin fark edebildiği bir dar aralıkta cereyan etmektedir. “Kaybımız büyüktür” demek gereksiz; biz sadece müthiş bir hançereden değil, asrın en büyük kulağından ve musiki beyninden mahrum kaldık ve telâfisi de yoktur.

Gayet iyi hatırlıyorum, 1975 yıllarında BBC’den bir ekibin sırf Kâni Bey’den artık radyolarda bile yayın imkânı bulmayan klasik eserlerin kaydını yapmak üzere Türkiye’ye geldiklerini işitmiştim. Böyle bir musiki beyninden geriye kalan birkaç tane ticari albümden ibarettir ve onun kadrini bilenler, bu kadarıyla iktifâ etmek zorunda kalacaklar.

Kâni Bey, “klasik” kavramının içini hakkıyla dolduran bir musiki zekâsıydı. “İcrânın zekâyla ne ilgisi var” dememeliyiz. Sıradan sesler, zekâ ve zekânın desteklediği birikimle musiki haline gelir. Feyz ve ders aldığı hocaları itibariyle Kâni Bey, bugün meraklı dinleyicilerin bile varlığından ve lezzetinden haberdar olmadıkları klasik tavrın en mütebahhir icrâcısı idi. O edâ ve o tavır bugün yoktur. Klasik musikimiz ne yazık ki iyi niyetli ama bilgisiz ve zevksiz koro şefleri tarafından insanı “on dakikada huzur içinde derin bir uykuya” sevk eden terapi seansları haline getirilmiş bulunuyor. Klasik zevkin körelmesinde, klasik eserlerin müşterisiz kalmasında vaktiyle uygulanan kültür politikalarının derin tesirleri vardır. Ülkesinin medenî birikimini gözden geçirdikten sonra “bizim klasiğimiz yoktur” diyebilen kafalar yıllarca maarifte ve yayın hayatında tesirli oldular. Bu yüzden Kâni Bey ve onun yanına koyabileceğimiz üç–beş musiki üstâdı “gazelhan, mevlidhan” gibi sıfatlarla anılabiliyor bugün. Bu ayıp bizim ayıbımızdır. Zihnimizde “klasik” diye bir kalite kategorisi olmadığı için iyiyi kötüden, sıradanı sıradışından ayırt edecek bir tefrik cihazına malik olamadık. Böyle bir eksiklik, haddizatında klasik değere sahip eserlere sahip olmamakla aynı kapıya çıkar; evet, o eserler yerinde duruyor ama onlara nüfuz edecek harfler, âletler, kavramlar, kelimeler, hâsılı kültür kodlarından mahrumuz. Sâbâ ile segâh’ı birbirinden ayırt edecek kaç kişi var tanıdıklarınız arasında? Bırakalım gençleri, otuz yaş sularında seyredenlere beş bestecinin adını sorunuz isterseniz.

“Ne aradığını bilmeyen, ne bulduğunu da bilemez” diyen adam ne kadar haklı! Adamın ufku “mevlidhan”da nihayete eriyorsa ne yapabilirsiniz ki? Mevlidhan, hani şu kandil günlerinde televizyona çıkan ve naklen yayın esnasında ağız ve diş taraması yaptıracak ölçüde zorlanarak sanatını icrâ eden kişiler; tâbir yerinde ise dinî musikinin sokak çalgıcıları. Kimseyi tezyife niyetim yok, ufkumuzun bittiği yeri anlatmaya çalışıyorum sadece.

“Belki hâlâ o besteler çalınır

Gemiler geçmeyen bir ummânda”

mısrâlarını hatırlar mısınız; Kâni Bey, artık gemilerin geçmediği o uzak ummânlarda, varlığından kahir ekseriyetimizin hâlâ haberdar olmadığı o besteleri seslendirirdi işte.
Hâsılı efendim, Göçtü kervan, kaldık dağlar başında..

A.Turan Alkan

Zaman Gazetesi 02/06/2004

Programı Hazırlayan: Mahmut Bilki

Sunucu: Efendim stüdyomuza hoş geldiniz.
Niyazi Sayın: Hoş bulduk efendim.

S: Sanat yaşantınız nasıl başladı? Bu başlangıçta kimlerin etkileri oldu? Sizden önce bunu rica edelim.

NS: Küçük yaştan beri musikiyle uğraşıyorum desem, yalan olacak. Çünkü sporla meşgul oldum. 20 yaşına kadar aşağı yukarı ömrümüz sporla geçti. Bunun yanında şunu söyleyebilirim ki dört beş yaşında iken babam bize Tanburi Cemil’in plaklarını dinletirdi. Rumeli’ deki hürriyet ilanında, amcam Niyazi Bey’ dir hürriyet kahramanı, Cemil Bey’ in yakın arkadaşıymış ve babamı memur etmiş buradan İstanbul’dan Cemil Bey’ i al, hürriyetin ilanı münasebetiyle şenlikler düzenlenmiş Rumeli’nde, oraya getir diye. Babam da bir arkadaşıyla beraber memur olmuş onun geniş bir hikâyesi vardır. Ve dolayısıyla babamın bir hatırası var Cemil Bey üzerinde haklı olarak ve yerinde olarak.

Küçük yaşta bir borulu gramofonumuz vardı evde, biz üç kardeş bu gramofonun etrafına toplanır o plakları dinlerdik anlamadan. Fakat zamanı geldi hakikatten çok güzel şeyler dinlemişiz. Demek o zamandan itibaren bir müzik zevkini ben bilmeyerek içime, gönlüme koymuşum.

İşte yirmi yaşına geldik; neye olan bir sevgi, nereden geldiğini de bilemiyorum, 20 yaşından itibaren başladı diyelim. Sonra tabiatıyla bu sevgi çok ilerledi. Öyle oldu ki işimi terk ettim çok zamanlar, musikiyle uğraşmaya başladım. Nihayet İstanbul radyosunda vazife aldım. Askerliğim sırasında konservatuara gittim ve bitirdim. Bugüne kadar işte bu hal içerisinde, böylece yoğrulup duruyoruz.

S: Biraz önce uzun süre sporla uğraştığınızdan söz ettiniz peki bu sporun hangi dalıydı?
NS: Ben daha evvel, mektep sıralarında barfiks yaptım, 3000 metre koştum derecelerim de var. Sonra Fenerbahçe’ de futbol oynadım, şimdi de devamlı olarak tenis oynuyorum. En sevdiğim spor da tenis oldu. Spor ve sanat olmasa yaşayamam diyebilirim.

S: Sanıyorum sizin müzik ve sporun dışında bir hayli uğraşılarınız var hattatlık, koleksiyonculuk, fotoğrafçılık, ebru sanatı gibi.
NS: Evet yalnız. Hattatlık değil. Hat sanatını çok severim, senelerle çok kıymetli insanlarla beraber oldum. Maalesef yazmadım. Çok güzel bir sanattır.
Ama koleksiyonunu yaptım ve yapıyorum, severim biraz da anlıyorum bu sanattan.
Ebru ile meşgul oluyorum. Ebru sanatı var biliyorsunuz, Türkiye’ de şimdi iki kişi tarafından yapılıyor. Kurs falan açtık bunun için. Bugünlerde biraz daha gelişmiş durumda.
İşte fotoğraf merakım var, geçen sene bir Türkiye birinciliği aldım bir fotoğrafımla. Bunların yanında daha birçok şeyler var, tespih yapma merakı bu da Türkiye’ de kaybolmuş el sanatlarımızdan birisidir. Çok güzel bir sanattır.
Kanarya yetiştiririm, çiçek yetiştiririm ve birtakım şeyler. Hani kendini oyalamak, hobi, denilen bu güzellikleri seviyorum. Yani boş kalmamak, hiç boş vakit yok benim için.

S: Dilerseniz biz yine müziğe dönelim, şimdi de tanıştığınız etkilendiğiniz neyzenlerden söz edelim biraz.
NS: Bir hayli neyzen tanıdım. Benim hocam Güzel Sanatlar Akademisi Müdürü Halil Dikmen idi. Daha evvel, Atatürk’ ün emriyle 1937’ de açılmış olan Beşiktaş’taki Resim Heykel Müzesinin Müdürü olan Halil Dikmen çok kıymetli bir neyzendi. Çok neyzenler gördüm hepsi bir değer taşır tabi kendi branşlarında ama Halil Dikmen’ deki ney ustalığı, sanat olgunluğu, kendisi çok büyük de bir ressamdı, çok kıymetli bir ressamdı. Bana hem resim hem de ney dersi on beş sene verdi.
Hala unutamam çok enteresan bir insandı. Yalnız sanatı değil de kişiliği büyük bir insandı, sanatı da çok büyüktü muhakkak. Fakat büyük bir insandı

S: Sayın Niyazi Sayın, Türk sanat müziğinde önemli bir yeri olan taksim konusunda neler söylersiniz acaba?
NS: Efendim taksim, emprovizasyon dediğimiz yani duyuş, içerden gelen o andaki bir eser yapma şekli oluyor. Bu tabiî ki sanatçının hüviyetiyle, yapısıyla, kendi içyapısıyla alakalı bir şey oluyor. Yani zor bir dava. O anda bir eser yapma, ortaya getirme şeklidir. Batıda da buna çok ehemmiyet veriyorlar, değer taşıyor sanatçı tarafından. Bizde de öyledir taksim. Her sanatçının yapacağı bir iş değildir. Çok olgun olması lazım, musikide onun bir yeri olması lazım. İçyapısının, iç hüviyetinin bambaşka olması lazım bir şey ortaya çıkarması için.

S: Efendim sizce bir sanatçının başarısı, bu başarıyı sürdürebilmesi nelere bağlı?
NS: Hangi branşta olursa olsun, bunun tam karşılığı aşktır. Yani aşk, fazla bir sevgi, eski deyimle ifrat-ı muhabbet diyorlar buna, fazla sevgi. İnsan sevdiği zaman gözü hiçbir şeyi görmez hangi branşta, hangi şekilde olursa olsun. Sanat yapan insan başlı başına bir değer taşıyan, sanatıyla gece gündüz yaşayan bir insandır. Tabi bu şekildeki bir insan iyi biri netice verir sanatında başka türlü, bir insan iyi bir netice veremez.
Ve yalnız bir branş, ben bunu devamlı söylerim talebelerime de mektepte, bir müzisyen, ressam, başlı başına bir sanatçı olamaz, imkanı yok olamaz. Ancak yan tesirlerinin olması lazım. Mesela bir müzisyen muhakkak surette biraz resim yapmalı, çiçek ekmeli, kuş beslemeli, spor yapmalı yani başka şeylerle esas sanatını takviye etmeli. Onlardan gelen güzellikler esas sanatıyla birleşir, o esas sanat daha güzel parlar. Bu hususta ben böyle düşünüyorum, onun için ben kendi sanatımda biraz bir şeyler yapabiliyorsam diğer hareketlere tabi olmam münasebetiyle bu işleri daha faydalı ortaya çıkarabiliyorum düşüncesindeyim.

S: Günümüz musiki icrasında genellikle saz eserlerine gerek önem verilmiyor, saz eserleri hem icra yönünden hem de bestelenme yönünden bir gelişim içersinde değil. Son olarak bu konu üzerinde durur musunuz?
NS: Bu hakikatten bir sorun ve çok büyük bir sorun. Ben umumiyetle bu yolda çalışıyorum senelerdir. Mesela bizim musikideki türler. Bir topluluk ya mesela klasik eserler okuyor veya da fasıl dediğimiz bir grup meydana geliyor bir fasıl musikisi icra ediliyor. Fakat gelelim oda müziği, batıdaki oda müziği karşılığı dörtlü beşli gruplarda veya daha fazla, daha eksik, o da olabilir, saz eserleri ki her tarafa açık şeyler bunlar elimizde peşrevler, saz semaileri ve buna benzer ufak tefek hareket taşıyan eserler var. Bunların da dışında bir şeyler yapmak lazım yavaş yavaş biraz çok sesliliğe gitmek, pedal sesler kullanmak yani batı ile biraz bağlantı tesis etmek gibi ama Türk enstrümanları ve Türk müziğindeki seslerle bu hareketi yapmak suretiyle. Biz bu denemeleri yapıyoruz ve çok faydalı oluyor düşüncesi içerisindeyiz. Yani ben de sizin bu düşünceniz içerisindeyim enstrümantal müziğe Türkiye de çok değer verilmeli ve bu çok genişletilmeli.

S: Programımıza katıldığınız için çok teşekkür ederiz.
NS: Bendeniz teşekkür ederim.

On’ar dakikalık, üç sazdan oluşan saz eserleri programları yapılıyordu. Artık o tür yayınlara gire çıka kanıksamıştık, hep o tek sesli tek düze musikiydi. Bir peşrev, ara taksimi ve bir saz semaisi çalıyorlardı. Eserleri sırası geldikçe teker teker anons ediyorduk. Arada boş durmak sıkıcı oluyordu.

Genellikle yanıma okuyacak bir şeyler alıyordum. Stüdyoya girdiğimde Sadi Işılay, Niyazi Sayın ve Ercüment Batanay çalacakları parçaları çalışıyorlardı. Yayın disiplini daha tam işlemiyordu. Program Müdürlüğü daktilo edilmiş düzgün anonslar veremiyordu spikerlere.

Ben Sadi Işılay’dan ne çalacaklarını sordum. Cebinden sigara kutusunu çıkardı, kapağını yırttı, arkasına kalemle eserlerin adını yazdı bana verdi.
Okumaya, gözden geçirmeye zaman kalmadan kumanda odasından teknisyenin yayına başlama sinyali geldi. Spiker masasına oturdum, mikrofon açıldı, ilk parça olan peşrevi anons ettim, yayın başladı. Arada elimdeki kitaba göz gezdirirken sıra ara taksimine geldi. Sigara paketindeki kargacık burgacık yazıyı bir türlü çıkaramadım, taksimi Niyazi Sayın yapacaktı; neyini hazırlamış, dudaklarını başparenin üzerine yerleştirmiş, anonsunu bekliyordu. Zaman akıyor, çözemediğim yazılar gözümde büyüdükçe büyüyordu. Beklemeden:
“Sayın dinleyiciler, şimdi Niyazi Sayın’ın ney taksiminden sonra Asuman Dede’nin saz semaisini dinleyeceksiniz” dedim.

Niyazi Sayın birdenbire yanaklarını şişirmiş, nefesini tutmuş, yüzü kıpkırmızı kesilmişti, bir türlü neyini üfleyemiyordu, gülmemek için kendini zorluyordu.

Sadi Işılay onun bu halini görünce durumu kurtarmak için kemanına sarıldı ve taksime başladı. Dinleyiciler ney taksimi derken keman taksimi dinlediler.

Program bitince, stüdyo kahkahalara boğuldu.
“Yahu, Asuman Dede’yi nereden çıkardın?” dediler. Meğerse,benim bir türlü okuyamadığım Osman Dede imiş.